Straattaal is een informele vorm van taal die naast formele taal bestaat en wordt gebruikt voor alledaagse communicatie via verschillende media en platforms. Maar het vertalen van straattaal vormt vaak een uitdaging voor taalkundigen in het lokalisatieproces.
Waarom is het vertalen van straattaal zo'n uitdaging bij lokalisatie? Het antwoord ligt in de dynamische en contextuele aard van straattaal zelf. Straattaal is niet alleen een verzameling informele woorden; het weerspiegelt cultuur, identiteit en complexe sociale nuances. Dit artikel gaat dieper in op wat straattaal is, hoe het verschilt van formele taal, de uitdagingen bij het lokaliseren van straattaal en strategieën om deze obstakels te overwinnen.
Wat is straattaal en hoe verschilt het van formele taal?
Slang is een informele vorm van taal die evolueert en gedijt in alledaagse gesprekken, vooral onder specifieke groepen zoals tieners of bepaalde gemeenschappen. De belangrijkste kenmerken van slang zijn de unieke, creatieve aard en de neiging om snel te veranderen in de loop der tijd.
Meer dan alleen vocabulaire, dient sfeer- of informeel taalgebruik als een marker van identiteit, sociale status en leeftijd binnen een groep. Bijvoorbeeld, tieners gebruiken vaak sfeer- of informeel taalgebruik om zichzelf te onderscheiden van volwassenen en om een gevoel van kameraadschap op te bouwen met hun leeftijdsgenoten. In sommige gevallen kan sfeer- of informeel taalgebruik fungeren als een geheimtaal die alleen wordt begrepen door bepaalde groepsleden, waardoor een gevoel van exclusiviteit en verbondenheid onder hen wordt versterkt.
In tegenstelling tot formele taal heeft slang duidelijke kenmerken. Formele taal is stabiel, gestructureerd en wordt gebruikt in officiële of professionele situaties. Terwijl slang dynamisch en informeel is, legt formele taal de nadruk op duidelijkheid, precisie en naleving van standaard grammaticale regels. Een ander significant verschil ligt in de context van het gebruik en het publiek. Formele taal wordt doorgaans gebruikt in officiële documenten, academische presentaties of zakelijke communicatie, terwijl slang meer geschikt is voor casual gesprekken en informele sociale interacties.
Hier is een tabel die de verschillen tussen straattaal en formele taal laat zien.
Aspect | Straattaal | Formele taal |
Natuur | Dynamisch, snel veranderend | Stabiel, gestructureerd |
Context van gebruik | Informele gesprekken, sociale interacties | Formele situaties, professionele omgevingen |
Grammatica-regels | Flexibel, vaak afwijkend van standaardregels | Voldoet aan standaard grammaticale regels |
Publiek | Specifieke groepen, peers | Algemeen, grensoverschrijdend |
Acceptatie | Beperkt tot bepaalde groepen | Algemeen aanvaard in formele contexten |
Levensduur | Heeft de neiging om kortstondig te zijn en verandert snel | Langdurige veranderingen gaan langzaam |
Uitdagingen bij het lokaliseren van straattaal
Hieronder volgen uitdagingen die vaak worden aangetroffen bij het vertalen en lokaliseren van straattaal.
- Culturele specificiteit: De Britse slang “chuffed” (wat betekent uiterst tevreden) is diep geworteld in de Britse cultuur. Het is een uitdaging om een exacte equivalent te vinden in het Amerikaans Engels dat hetzelfde niveau van casual enthousiasme weergeeft zonder geforceerd of onnatuurlijk te klinken.
- Tijdelijke aard: De term “on fleek” (wat perfect verzorgd of gestyled betekent) was viraal in het midden van de jaren 2010, maar is sindsdien uit de gratie geraakt. Een vertaler die aan een tekst uit die tijd werkt, moet overwegen of hij een actuelere term moet gebruiken of de periode-specifieke taal moet behouden.
- Creatief taalgebruik en woordspel: De straattaalterm “hangry” (een combinatie van hongerig en boos) is een creatieve manier van spelen met woorden die moeilijk rechtstreeks te vertalen zijn. Het geeft een specifiek gevoel weer dat mogelijk een langere uitleg in andere talen vereist.
- Niet-standaard gebruik: De uitdrukking “het komt anders aan” (wat betekent dat iets meer impact heeft of betekenisvoller is) volgt niet de standaard grammatica-regels. Het vertalen hiervan terwijl de casual, nadrukkelijke toon behouden blijft, kan een uitdaging zijn.
- Voorbij woordenboeken: De term “stan” (een overdreven enthousiaste of obsessieve fan) is ontstaan uit een nummer van Eminem en kreeg online populariteit. Het zou niet te vinden zijn in traditionele woordenboeken, waardoor vertalers het nodig hebben om het huidige internetcultuur te onderzoeken.
- Context van gebruik: Het woord “sick” in straattaal kan “uitstekend” of “heel goed” betekenen, maar alleen in specifieke informele contexten. In andere contexten behoudt het zijn standaardbetekenis van “ziek”. Deze dubbele betekenis kan lastig zijn om over te brengen in andere talen.
- Generatieverschillen: De uitdrukking “geen dop” (wat “geen leugen” of “voor echt” betekent) wordt voornamelijk gebruikt door jongere generaties. Oudere vertalers hebben mogelijk verduidelijking nodig of hulp bij het vinden van een leeftijdsadequate equivalent in de doeltaal.
- Lokale gevoeligheid: De term “fag” wordt in het Brits Engels terloops gebruikt om sigaret te betekenen, maar is zeer beledigend in het Amerikaans Engels. Een vertaler moet zich bewust zijn van deze regionale verschillen om onbedoelde belediging te vermijden.
Hoe de uitdagingen van straattaallokalisatie overwinnen?
Na het leren over enkele uitdagingen die vaak worden aangetroffen in het vertaalproces van straattaal, zijn hier enkele manieren om ze te overwinnen.
Onderzoek en blijf up-to-date
Om de uitdagingen van straattaalvertaling te overwinnen, moeten vertalers consequent onderzoek doen en op de hoogte blijven van de huidige taaltrends. Dit omvat het onderdompelen in de media van de doelcultuur, waaronder sociale netwerken, populaire tv-shows, films en muziek. Regelmatige interactie met moedertaalsprekers, vooral die uit de doelgroep, is cruciaal.
Een vertaler die bijvoorbeeld werkt aan het lokaliseren van inhoud voor een tienerpubliek, kan populaire TikTok-makers of YouTube-kanalen in de doeltaal volgen. Deze aanpak helpt niet alleen bij het begrijpen van de woorden, maar ook van de context en nuances van hoe straattaal wordt gebruikt in echte situaties. Het is belangrijk om op te merken dat straattaal sterk kan variëren, zelfs binnen dezelfde taal, op basis van regio, leeftijdsgroep en sociale kring.
Samenwerken met moedertaalsprekers
Het is onmisbaar om nauw samen te werken met moedertaalsprekers, vooral die uit de doelgroep, bij het vertalen van slang. Deze medewerkers kunnen inzicht verschaffen in het huidige gebruik, de connotaties en de aanvaardbaarheid van verschillende slangtermen. Zij kunnen ook helpen bij het brainstormen over creatieve alternatieven wanneer directe vertalingen niet mogelijk zijn.
Bijvoorbeeld, bij het vertalen van de Engelse straattaal “spill the tea” (wat betekent het delen van roddels) in Frans, kan een moedertaalspreker “balance tout” of “crache le morceau” voorstellen als natuurlijker klinkende equivalenten die dezelfde informele toon en betekenis vatten. Deze samenwerking zorgt ervoor dat de gelokaliseerde content authentiek aanvoelt en resoneert met het doelpubliek.
Aanpassen in plaats van letterlijk vertalen
Bij het omgaan met slang is het vaak praktischer om het concept aan te passen in plaats van een letterlijke vertaling te proberen. Deze aanpak richt zich op het overbrengen van de betekenis en toon van de oorspronkelijke slang in plaats van de exacte woorden. Het vereist creativiteit en een diep begrip van zowel de bron- als doelculturen.
Een goed voorbeeld is de vertaling van de Engelse slang “cool” naar het Duits. In plaats van een letterlijke vertaling te gebruiken, die de casual connotatie kan verliezen, kunnen Duitse vertalers “toll” of “geil” gebruiken, afhankelijk van de context. Evenzo kunnen de Fransen “génial” of “super” gebruiken om de essentie van “cool” in verschillende situaties te vangen. De sleutel is om een term te vinden die hetzelfde niveau van informaliteit en positieve connotatie in de doeltaal overbrengt.
Overweeg de context en doelgroep
Het begrijpen van de context waarin de slang wordt gebruikt en de kenmerken van het doelpubliek is cruciaal voor effectieve lokalisatie. Dezelfde slangterm kan verschillend vertaald moeten worden, afhankelijk van factoren zoals de leeftijd van het publiek, de formaliteit van de situatie of het communicatiemedium.
Bij het lokaliseren van een informeel gesprek tussen tieners in een videospel kan de vertaler bijvoorbeeld actuele jeugdstijstaal gebruiken. Bij het vertalen van hetzelfde gesprek voor ondertiteling die door een breder publiek wordt gelezen, kunnen ze echter kiezen voor een iets neutralere taal die nog steeds de informele toon weergeeft zonder oudere kijkers mogelijk in verwarring te brengen. Deze aanpak zorgt ervoor dat de gelokaliseerde inhoud geschikt en effectief is voor het beoogde publiek.
Gebruik indien nodig verklarende technieken
Uitlegtechnieken kunnen nodig zijn in gevallen waarin er geen geschikte equivalent is voor een straattaalterm of waarin de culturele context cruciaal is voor het begrijpen. Deze kunnen bestaan uit het toevoegen van een korte uitleg, het gebruik van voetnoten of het vinden van creatieve manieren om de betekenis op te nemen in de omringende tekst.
Neem bijvoorbeeld het vertalen van de Australische straattaal “arvo” (wat middag betekent) naar het Spaans. Een vertaler kan in eerste instantie de term gebruiken, gevolgd door een korte uitleg: “Nos vemos esta arvo… perdón, esta tarde” (Tot deze arvo… Ik bedoel, deze middag). Deze aanpak introduceert de straattaalterm terwijl de betekenis duidelijk is. In geschreven content kunnen voetnoten of woordenlijsten worden gebruikt om cultureel specifieke straattaal uit te leggen zonder de hoofdtekst te onderbreken.
Gebruik verschillende vertaaltechnieken
Bij het lokaliseren van straattaal gebruiken vertalers verschillende technieken om de betekenis en toon effectief over te brengen. Stijlinvulling vervangt straattaal door natuurlijk klinkende uitdrukkingen in de doeltaal, zoals het veranderen van “That party was lit” in “Estuvo genial” (Het was gaaf) in het Spaans. Leenwoorden kunnen werken voor algemeen erkende termen, zoals het gebruik van “cool” in veel talen, maar voorzichtigheid is geboden omdat connotaties kunnen verschillen tussen culturen.
Voor cultureel specifieke slang of memes kunnen verklarende notities nodig zijn. Verzachting helpt bij mogelijk aanstootgevende slang, waarbij de betekenis behouden blijft terwijl de intensiteit wordt verminderd. Bijvoorbeeld, “Deze film is totale rotzooi!” kan worden “Deze film was teleurstellend.” In extreme gevallen kan weglating worden gebruikt voor zeer specifieke of aanstootgevende termen, maar alleen als het de algemene boodschap of toon niet significant verandert.
Automatische vertaling en live editor-functies gebruiken
Om de uitdagingen van slangvertaling te overwinnen, kan het gebruik van automatische vertaaltools in combinatie met live editor-functies zeer effectief zijn. Deze aanpak maakt een initiële machinevertaling van de inhoud mogelijk, die vervolgens in real-time kan worden verfijnd en gecontextualiseerd.
Bijvoorbeeld, diensten zoals Linguise bieden een live-editor voor de front-end die vertalers in staat stellen om machinevertalingsresultaten rechtstreeks op de voorpagina van de website te bewerken. Deze onmiddellijke visualisatie van veranderingen helpt ervoor te zorgen dat slangvertalingen overeenkomen met de algemene taalstijl en context van de inhoud.
En ook een van de Linguise’s krachtige voordelen is de integratie met tal van CMS, inclusief populaire platforms zoals WordPress, Shopify, enz. Deze naadloze integratie stelt vertalers en content managers in staat om efficiënt te werken binnen hun vertrouwde CMS-omgeving terwijl ze gebruikmaken van Linguise’s geavanceerde vertaal- en bewerkingsfuncties.
De voordelen van het gebruik van een live-editor voor slangvertaling zijn talrijk.
- Biedt heldere context door redacteuren de mogelijkheid te geven om s/lang-gebruik ter plaatse te zien, waardoor nauwkeurigere en natuurlijker klinkende vertalingen worden gefaciliteerd.
- Real-time editing capability allows for immediate assessment of how well the translated slang fits within the target language.
- Teams in staat stellen om efficiënt samen te werken, professionele vertalers uitnodigen, of moedertaalsprekers, om direct input te geven op de vertalingen.
De combinatie van automatische vertaaldienst en menselijke redactie via een live editor kan de kwaliteit en efficiëntie van s/lang vertaling en lokalisatie aanzienlijk verbeteren, waardoor de eindcontent authentiek resoneert met het doelpubliek.
Conclusie
Slangvertaling brengt unieke uitdagingen met zich mee in vertaling en grensoverschrijdende communicatie. De dynamische aard van slang, de culturele specificiteit en de snelle evolutie ervan maken het een complexe taak voor vertalers om de betekenis, toon en culturele nuances van slangtermen nauwkeurig over te brengen in verschillende talen en culturen.
De combinatie van automatische vertaling en menselijke redactie via live editor-functies, zoals die worden aangeboden door Linguise, biedt een krachtige oplossing. Deze aanpak maakt efficiënte initiële vertalingen mogelijk die snel kunnen worden aangepast en gecontextualiseerd in real-time. Registreer uw Linguise account en profiteer van een gratis proefperiode van 30 dagen voor alle Linguise functies!
